Jazda w podwójnej obsadzie – zasady, korzyści i ograniczenia

Podwójna obsada to idealne rozwiązanie dla wielu firm transportowych. Dzięki niemu możliwa jest realizacja dłuższych odcinków trasy, co ma wpływ na efektywność przewozów, zwłaszcza na trasach międzynarodowych. Ale czy jazda w duecie sprawdzi się w każdym przypadku? W poniższym artykule przyjrzymy się zasadom jazdy w podwójnej obsadzie, jej zaletom i wadom, a także wyjaśnimy, jak w takim przypadku obliczać czas pracy kierowcy z uwzględnieniem pauz i odpoczynku dobowego.

Na czym polega jazda w podwójnej obsadzie?

Jazda w podwójnej obsadzie (tzw. „multi-manning”) oznacza, że w kabinie pojazdu znajdują się dwaj kierowcy, którzy wspólnie realizują jedną trasę. Pierwszy kierowców prowadzi pojazd, podczas gdy drugi pozostaje w dyspozycji. Po pewnym czasie następuje zmiana – kierowca, który dotąd prowadził, może odpocząć, a drugi przejmuje kierownicę.

Dzięki takiemu podziałowi możliwe są długie etapy jazdy bez konieczności całkowitego postoju, co skraca czas dostawy, zwłaszcza w przewozach dalekobieżnych i międzynarodowych. Rozwiązanie to jest szczególnie popularne w przewozach C+E oraz w logistyce „just-in-time”.

Zasady jazdy w podwójnej obsadzie

Jazda w podwójnej obsadzie podlega Rozporządzeniu (WE) nr 561/2006, które określa definicję „załogi kilkuosobowej”, jak również limity czasu jazdy, przerw i odpoczynków:

„(…)„załoga kilkuosobowa” oznacza sytuację, w której w trakcie każdego okresu prowadzenia pojazdu pomiędzy dwoma kolejnymi dziennymi okresami odpoczynku, lub pomiędzy dziennym okresem odpoczynku a tygodniowym okresem odpoczynku, w pojeździe przebywa co najmniej dwóch kierowców w celu prowadzenia pojazdu. Przez pierwszą godzinę obsady kilkuosobowej obecność innego kierowcy lub kierowców jest fakultatywna, ale przez pozostałą część tego okresu jest obowiązkowa”.

Według rozporządzenia, w przypadku obsady kilkuosobowej kierowca może wykorzystać 45-minutową przerwę w pojeździe, podczas gdy drugi kierowca prowadzi. Musi to być jednak faktyczna przerwa, bez doradzania, czy nawigowania kierującego.

Ile wynosi czas pracy kierowcy podczas jazdy w podwójnej obsadzie?

Maksymalny łączny czas prowadzenia pojazdu przez dwóch kierowców w ramach jednego cyklu dziennego może wynosić do 20 godzin, pod warunkiem, że jest to jazda w systemie z podwójną obsadą, a obaj kierowcy wykorzystują możliwość wydłużenia czasu prowadzenia. Standardowo każdy z kierowców może prowadzić przez 9 godzin dziennie, z możliwością wydłużenia do 10 godzin, maksymalnie dwa razy w tygodniu.

Więcej na ten temat znajdziesz w artykule: Rozliczenie czasu pracy kierowcy

Jazda w podwójnej obsadzie – pauzy i odpoczynek dobowy

🕒Jeśli chodzi o przerwy, po każdych 4,5 godziny jazdy kierowca musi odbyć przerwę co najmniej 45 minut. Przerwa ta może być podzielona na minimum 15 minut i minimum 30 minut.

🕒Odpoczynek dobowy w podwójnej obsadzie zaś może być skracany do 9 godzin (tzw. skrócony odpoczynek), ale wymaga to odpowiedniej rekompensaty.

Z punktu widzenia tygodniowego czasu pracy każdy kierowca może mieć maksymalnie 56 godzin jazdy w tygodniu, a dwutygodniowy limit to 90 godzin. Warto zaznaczyć, że cykl pracy kierowców w podwójnej obsadzie rozlicza się często w „cyklu 30-godzinnym”. Oznacza to, że od momentu rozpoczęcia takiego etapu (np. po odpoczynku) do momentu kolejnego odpoczynku dziennego może upłynąć maksymalnie 30 godzin.

Prawidłowe planowanie tras oraz harmonogramów pracy i odpoczynku jest niezbędne, żeby nie naruszać tych norm, a tym samym uniknąć kar.

Czy drugi kierowca może spać w podwójnej obsadzie?

Kiedy drugi kierowca nie prowadzi, przebywa w tzw. czasie dyspozycyjności, a nie w pełnym odpoczynku dobowym. Oznacza to, że ten czas nie jest zaliczany jako codzienny odpoczynek zgodnie z przepisami, czyli drugi kierowca nie może w tym czasie m.in. spać.

Rzeczywisty odpoczynek dzienny (czyli tzw. dobowy odpoczynek) musi zostać zrealizowany po zatrzymaniu pojazdu i w warunkach, które pozwalają na regenerację zgodnie z wymogami prawnymi.

Kiedy skorzystać z opcji jazdy w podwójnej obsadzie?

Decyzja o wprowadzeniu takiego modelu zależy od struktury floty, rodzaju przewozów i strategii operacyjnej przewoźnika. Warto wziąć pod uwagę to, że podwójna obsada nie zawsze będzie opłacalna.

W jakich przypadkach podwójna obsada w ciężarówce przynosi realne korzyści?

1. Transport międzynarodowy – dalekobieżne trasy są idealne do wykorzystania dwóch kierowców, ponieważ redukują częstotliwość postojów i skracają czas dostawy.
2. Dostawy „just-in-time” – firmy produkcyjne oczekują dostaw w wąskich oknach czasowych, więc możliwość jazdy bez długich przerw zwiększa elastyczność.
3. Przewozy ekspresowe lub pilne – przy zleceniach, gdzie termin jest bardzo istotny, podwójna obsada pozwala na minimalizację przestojów.
4. Optymalizacja kosztów floty – choć koszty wynagrodzenia są wyższe (dwóch kierowców), to krótsze czasy realizacji i większa liczba kursów mogą zrekompensować te wydatki.
5. Poprawa bezpieczeństwa – regularna zmiana kierowcy zmniejsza ryzyko zmęczenia, co może wpłynąć na mniejsze ryzyko wypadków.

Jazda w podwójnej obsadzie – wady i zalety

Tak, jak pisaliśmy, decyzja o podwójnej obsadzie w transporcie powinna zostać podjęta w oparciu o czynniki, takie jak m.in. struktura floty, rodzaj przewozu i strategia całej operacji przewozowej. Przewoźnicy powinni je dobrze wyważyć, aby zdecydować, czy podwójna obsada przyniesie więcej korzyści niż kosztów. Pomocne w tym będzie również porównanie zalet i wad takiego rozwiązania, które przedstawiamy poniżej w formie tabelki.

Jaka jest największa korzyść podwójnej obsady w ciężarówce? Obecność drugiego kierowcy pozwala na optymalizację tras. Zmieniając się za kółkiem, kierowcy mogą przestrzegać wymaganych przerw i odpoczynków bez konieczności dużych postojów, co przekłada się na szybszą realizację zleceń i mniejsze ryzyko przekroczenia norm czasu pracy.

Jazda w podwójnej obsadzie – zmiana kart w tachografie

Czas pracy kierowcy musi być rejestrowany, niezależnie od tego, czy prowadzi pojazd w pojedynkę, czy w podwójnej obsadzie. W przypadku drugiej opcji niektórzy kierowcy wyjmują i wkładają karty przy każdej zmianie. To częsty błąd, który generuje dodatkowe zapisy w pamięci urządzenia.

W jaki sposób rejestrować czas pracy kierowcy w podwójnej obsadzie?

✅ Obie karty mogą być w urządzeniu jednocześnie (slot 1 i slot 2).

✅ Tylko jeden kierowca może mieć włączony tryb "JAZDA".

✅ Drugi kierowca może mieć "PRZERWĘ" i wtedy należy mu się 45-minutowy odpoczynek.

✅ Nie trzeba wyjmować karty przy każdej zmianie – można zrobić to dopiero na końcu dnia.

Jeśli chodzi o podwójną obsadę w busie, procedura rejestracji czasu pracy wygląda tak samo, jak w przypadku pojazdu ciężarowego, ale tylko w transporcie międzynarodowym. W transporcie krajowym tachograf nie jest wymagany do 1 lipca 2026 roku. Po tej dacie wszystkie busy o DMC powyżej 2,5 ton będą musiały mieć zamontowany tachograf G2V2.

Jazda w podwójnej obsadzie to rozwiązanie, które pozwala znacząco zwiększyć efektywność transportu, zwłaszcza na długich trasach międzynarodowych. Pod warunkiem, że prawidłowo przestrzegane są przepisy UE (głównie rozporządzenie nr 561/2006), które jasno określają limity czasu jazdy, przerw i odpoczynków, które muszą być przestrzegane nawet, gdy w pojeździe są dwaj kierowcy.

Szukasz ładunków lub pojazdów do transportu krajowego lub międzynarodowego? Na Giełdzie Transportowej TIMOCOM znajdziesz nawet 1 milion ofert frachtów i powierzchni ładunkowych dziennie – i to aż z 46 krajów Europy!